Waarom nemen we drugs? Tegen beter weten in.
Waarom nemen we drugs, zelfs wanneer deze levensbedreigende risico's inhouden? Wetenschappers hebben lang het evolutionaire verband tussen onze behoefte aan beloning en drugsgebruik bestudeerd. In dit artikel leggen we uit hoe middelen het natuurlijke beloningssysteem van ons brein kapen — en waarom dat uiteindelijk tot verslaving leidt.
De Hijack-hypothese: je beloningssysteem gekaapt
Op basis van de 'Hijack-hypothese' is drugsgebruik het resultaat van beloningszoekend gedrag en drugsverslaving is het gevolg dat we ervaren omdat het middel onze natuurlijke beloningsroute verstoort. Met andere woorden: de stoffen die we nemen usurperen de mesolimbische route — vandaar het kapen van een systeem dat oorspronkelijk bedoeld was voor beloningen zoals eten of seks.
In beide gevallen is de gemeenschappelijke motivatie een beloning. Als mensen worden we vaak gedreven door het doel van plezier, maar in het geval van verslaving is de substance die we gebruiken uiteindelijk hetgene dat ons pijn doet.
De paradox van drugsbeloning
Een andere hypothese veronderstelt de paradox van drugsbeloning als een tweesnijdend zwaard met het vermogen om zowel aversieve als lonende gevolgen voor de gebruiker te produceren. Daarom word je bij het zoeken naar beloning uiteindelijk blootgesteld aan het gevaar van drugsgebruik.
Het middel geeft in het begin het gevoel van controle, euforie of ontspanning — maar keert zich al snel tegen de gebruiker. Wat begint als een vrijwillige keuze voor plezier, eindigt in een gedwongen patroon van gebruik om pijn te vermijden.
Dopamine en het brein: de chemie achter verslaving
Dopamine is een neurotransmitter die verantwoordelijk is voor plezier en gelukkige stemmingen. Volgens Dr. Nora Volkow, directeur van het National Institute on Drug Abuse (NIDA), hangt de manier waarop je hersenen een verslaving aan een medicijn vormen af van hoe dat bepaalde medicijn dopamine-niveaus in het lichaam beïnvloedt.
Dopamine reguleert de perceptie van beloningversterking door de hersenen. Natuurlijke beloningen kunnen activiteiten zijn zoals het eten van ijs of seks hebben, maar sommige medicijnen — zoals cocaïne — stimuleren het centrale zenuwstelsel en verhogen zo de hoeveelheid dopamine. De hersenen herkennen dit effect en leren de gebruiker te 'belonen' wanneer cocaïne in hun bloedbaan zit.
Regelmatig misbruik van het geneesmiddel leidt uiteindelijk tot afhankelijkheid. Zelfstandig uitkomen kan onwijs lastig zijn. Phase 1 is er om te helpen.
Veelgestelde vragen
Is verslaving een keuze of een ziekte?
Het eerste gebruik is vaak een keuze, maar verslaving zelf is een hersenziekte. Middelen veranderen de hersenchemie en structuur, waardoor de wilskracht wordt aangetast en het brein het middel als essentieel gaat beschouwen voor overleving.
Waarom blijven mensen gebruiken ondanks de gevolgen?
Omdat het beloningssysteem van het brein is gekaapt. Het brein associeert het middel met overleven en beloning, terwijl het verstandelijke deel van de hersenen — dat de risico's inschat — steeds zwakker wordt door langdurig gebruik.
Kan het brein herstellen na verslaving?
Ja, het brein heeft een verrassend vermogen tot herstel. Met de juiste begeleiding, abstinentie en een gezonde leefstijl kunnen hersenfuncties en dopaminebalans zich deels tot volledig herstellen. Bij Phase 1 werken we hier elke dag aan.
Praat met iemand die begrijpt
Vrijblijvend, vertrouwelijk en 24/7 bereikbaar. We luisteren en denken met je mee.